Tingog kag tindog sang mga estudyante kontra pagsaka sang matrikula kag iban nga balayran
Aktibo nga nagpahayag sang pagpamatuk ang mga konseho sang mga estudyante halin sa mga pribado nga unibersidad sa bug-os nga pungsod batuk sa mga ginaproponer nga pagsaka sang matrikula kag iban nga balayran (tuition and other fees increase ukon TOFI) sa akademiko nga tuig sang 2026-2027. Naglunsar sila sang mga surbey, pagpanalawsaw, petisyon, dayalogo, protesta kag ululupod nga hublag kaupod ang mga estudyante sa sulod sang mga kampus.
Ginpangunahan sang National Union of Students of the Philippines (NUSP) ang kampanya kontra TOFI sa pungsodnon nga sakop. Sadtong Enero, ginlatag sang grupo ang 5-punto nga demanda: 0% TOFI, pagpatuman sang moratoryum sa TOFI, pagbasura sa iban pa nga balayran, transparency ukon pagbukas sang pinansya sang mga unibersidad kag mas mataas nga badyet sa pangpubliko nga edukasyon.
Ginbatikos sang NUSP ang pasulit-sulit nga rason sang mga unibersidad para sa TOFI lakip ang nagasaka nga gasto sa edukasyon, pagpauswag sa mga pasilidad, kag mas mataas nga sweldo para sa mga manunudlo kag empleyado. Siling sang grupo, sa kasaysayan sang sunod-sunod nga mga pagsaka sang matrikula wala makatamasa sang maayo nga serbisyo sa kampus ang mga estudyante kag wala man nagasaka ang sweldo sang mga manunudlo kag empleyado.
Sa Cordillera, nagtindog ang mga estudyante kag konseho sang estudyante sa ginaproponer nga TOFI sa Saint Louis University (SLU), University of Baguio (UB) kag University of the Cordilleras. Sadtong Pebrero 27, nagprotesta ang mga estudyante sang SLU kag naduso ang administrasyon nga panubuon ang una nga ginaproponer nga 6.5% nga pagsaka sa iban nga balayran padulong sa 5.5% nga pagsaka samtang wala sang ginaproponer para sa matrikula. Nakakuha man sila sang pirma kag suporta sa manipesto halin sa 46 ka organisasyon kag masobra 1,200 ka estudyante.
Sa adlaw man nga ini, nag-aksyon ang mga estudyante sang UB batuk sa ginaproponer nga 10% TOFI sang administrasyon. Nakakalap sang suporta sa petisyon kontra TOFI sa unibersidad halin sa 11 ka organisasyon kag 273 ka estudyante. Nakig-dayalogo man ang mga konseho sang estudyante halin sa SLU kag UB sa CHED-Cordillera Administrative Region sadtong Pebrero 26.
Sa Metro Manila, napadaog sang mga estudyante sang De La Salle University (DLSU) kag University of the East ang away kontra TOFI. Gin-anunsyo sang pareho nga unibersidad nga indi ini magpatuman sang TOFI. Bunga ini sang wala untat nga kampanya kag hublag sang mga estudyante, konseho sang estudyante kag mga progresibo nga grupo halin sadtong 2025.
Sa Cavite, naduso sang mga estudyante sang DLSU-Dasmariñas ang administrasyon nga indi magproponer sang pagsaka sang matrikula samtang may bag-o pa nga konsultasyon para sa posible pagsaka sang iban nga balayran sa unibersidad.
Sa Cebu, nagpamatuk sa TOFI ang mga estudyante sang University of San Carlos kag Cebu Institute of Technology-University (CIT-U). Sadtong Pebrero 25, naglunsar sang martsa sa kampus sa Talamban ang mga taga-USC batuk sa 6.7% TOFI. Imbes nga pamatian kag magpatigayon sang dayalogo, gin-haras kag gintilawan nga punggan ang protesta. Samtang sa CIT-U, ginpatawag kag ginpahog sang suspensyon ang mga estudyante nga nagpanguna kag nagpirma sa manipesto kontra TOFI.
Tuig-tuig kada Pebrero, nagabaton ang Commission on Higher Education (CHED) sang mga petisyon para sa ginaproponer nga TOFI. Ang “kinamatarung” nga ini para magpasaka sang sukot santo sa CHED Memorandum Order No. 03 Series of 2012. Sadtong Pebrero 28, opisyal na nga nagtapos ang halintang sang “konsultasyon” bilang kabahin sang proseso sang pagsaka sang sukot. Yara na sa kamot subong sang CHED ang mga aplikasyon kag ang desisyon kon pasugtan sini ang TOFI-nga sa kasaysayan nagapiyong nga ginapasugtan sini.
Sa pihak sang mga “ligal nga rekisito” para sa “konsultasyon,” madamo nga unibersidad ang wala nagasunod diri. Kaangot sini, nagapanawagan ang NUSP sa mga konseho kag estudyante nga ibuyagyag ang nangin proseso sang konsultasyon-pagpangdaya, pagpangbraso, limitado nga pagpatambong, ukon lubos nga pagbalewala diri. Gina-engganyo man sila sang grupo nga magpadala sang petisyon sa CHED para mag-apelar batuk sa TOFI bilang kabahin sang masunod nga halintang sang proseso.
Sa atubang sang mas pa nga pagsaka sang presyo sang mga sandigan nga mga balaklon, makatarungan nga pakigbatuan sang mga estudyante kag ila ginikanan ang dugang nga matrikula kag iban pa nga balayran. Sa subong, yara sa abereyds nga ₱130,000 ang kinahanglan kada tuig para maka-eskwela ang isa ka estudyante sa kolehiyo. May mga pagbana-bana nga ₱2 milyon ang kinahanglanon nga gastuhon para makatapos sa isa ka 4-tuig nga kurso sa kolehiyo sa mayor nga mga unibersidad sang pungsod.