Liwat napreska sa panghuna-huna sang mga Pilipino ang brutal nga pagpamatay sa gyera kontra droga sa pag-hearing para sa kumpirmasyon sa mga kaso batuk kay Rodrigo Duterte sa International Criminal Court (ICC). Ginhiwat ang hearing sa The Hague, The Netherlands sadtong Pebrero 23-24 kag Pebrero 26-27.

Sa sulod sang apat ka adlaw, nagbakbakanay ang mga abogado sang naga-akusar, kaupod ang abogado sang mga biktima sa isa bahin, kag sang depensa ni Dulterte sa pihak nga bahin, sa atubang sang mga huwes sang Pre-trial Chamber 1 sang ICC. Naghapag sila sang mga argumento kag kontra-argumento kon ngaa kinahanglan ipadayon sa pagbista ang mga kaso sang anay pangulo.

sa bahin sang prosekusyon, gin-athag sini nga masobra pa sa bastante ang mga basehan agud ipadayon ang pagbista. Sistematiko nga ginhapag sang mga abogado sini ang pauna nga ebidensya nga nagapamatuod sa “sentral nga papel” ni Duterte sa lapnagon kag sistematiko nga atake sa mga sibilyan sa imol nga komunidad halin Nobyembre 2011 tubtob Marso 2019.

Bilang “indirect co-perpetrator,” signipikante ang salabton ni Duterte sa paghimo kag pagpalapnag sang brutal nga pagpamatay, pagbutang sa matag-as nga pusisyon sang mga tigtib-ong sa kampanya, paghatag sang mga premyo, pagtuga sang kultura sa wala pagkangilin kag pagmando sa pulis kag militar nga magpatay. Ginlatag nila ang mga dokumento kag testimonya sang mga saksi. Ginpaabot man nila ang mga pamulong-pulong ni Duterte kon diin direkta niya nga ginamando ang mga pagpatay sa mga “suspek,” nga ginapalusot sa mga pahayag nga sila “nagbato.” Suno sa ila, may bug-os nga plano si Duterte kag mga kahimbon sini nga magpatay sang mga sibilyan nga wala sang ikasarang nga magbato.

Ginlahad naman sang mga abogado sang mga biktima ang halit nga gintuga sang mga pagpamatay sa mga biktima kag ila mga komunidad. Gindun-an nila nga lakip sa mga sistematikong ginpatay mga bata, taliw-as sa ginalahad sang depensa nga solo si Kian de los Santos ang menor de edad nga napatay sa gyera kontra droga. Gina-engganyo nila ang mga huwis nga pamatian ang mga biktima kag hatagan sila sang higayon nga mabista ang kaso sa korte.

Sa pihak nga bahin, liwat ginkwestyon sang abogado ni Duterte ang basehan sang mga akusasyon kag ang otoridad sang ICC sa mga ini bisan nga nagpaguwa na sang pamatbat ang korte kaangot diri.Ginagiit sang depensa ni Duterte nga wala sang basehan ang mga kaso batuk sa iya tungod wala kuno sang natabo nga lapnagon kag sistematiko nga patyanay. Ginkwestyon niya ang proseso, ebidensya kag mismo mga panaysayon sang mga saksi. Ginsulit niya ang argumento nga ang mga biktima napatay sa “lehitimo nga operasyon sang pulis,” kag nga ang mga napatay “gamay lang” kumparar sa mga gin-aresto. Ginlaragway niya ang mga berbal nga pahayag ni Duterte sa mga pagpatay bilang “pagsinobra lang” ukon hyperbole. Pilit man niya nga ginapaguwa nga ang pagkaso sa ICC pagpang-ipit lang sang subong nga rehimen Marcos, sa pihak sang ginaduso nga imbestigasyon sadto pang 2018.

Sabat sang piskal, ang mismo pagkwestyon sang depensa sa interpretasyon sang mga ebidensya kag panaysayon sang mga saksi dako nga rason na kon ngaa kinahanglan hiwaton ang pagbista. Singgit sang mga biktima amo ang hustisya. Panawagan nila nga bistahon kag pasabton si Duterte sa iya mga krimen.

Madugay na nga ginahulat sang pumuluyong Pilipino ang pag-hearing para sa kumpirmasyon sang mga kaso. Sa pagbukas sang pag-hearing, ginatos ka Pilipino ang nagmartsa sa The Hague agud ipanawagan sa ICC nga bistahon si Duterte kag pamatbatan siya sang nagkaigo sa iya mga krimen. Kaupod nila ang pila sa mga pamilya sang mga biktima kag ila mga abogado.

Sa Pilipinas, may mga hublag kag dululungan nga pagtan-aw sang iban pa nga mga pamilya kag ila mga tagasuporta sa livestream sang pag-hearing. May amo man nga dululungan nga pagtan-aw sa Cebu. Base sa mabakod nga presentasyon sang kaso sang prosekusyon kag mahuyang nga kontra-argumento sang depensa, nagasalig ang mga pamilya nga magapadayon ang pagbista sang kaso. Ipaguwa sang Pre-Trial Chamber 1 ang desisyon sini 60 ka adlaw pagkatapos ang pag-hearing, ukon sa katapusan nga bahin sang Abril.