Utro nga nahibalik ha hinumduman han mga Pilipino an brutal nga panmatay ha gerra kontra druga ha pagbista para ha kumpirmasyon han mga kaso kontra kan Rodrigo Duterte ha International Criminal Court (ICC). Iginlansar an pagbista ha The Hague, The Netherlands hadton Pebrero 23-24 ngan Pebrero 26-27.

Sakob hini nga upat kaadlaw, naglantugiay an mga abugado han prosekyusyon, kaupod an abugado han mga biktima ha usa kaparte, ngan depensa ni Duterte ha luyo nga gapil, ha atubangan han mga huwes han Pre-trial Chamber 1 han ICC. Naglatag hira han mga argumento ngan kontra-argumento kun kay ano nga kinahanglan igpadayon ha pagbista an mga kaso han hadto anay presidente.

Ha gapil han prosekyusyon, ginklaro hini nga sobra pa ha sadang an mga basaranan agud igpadayon an pagbista. Sistematiko nga iginlatag han mga abogado hini an pasiuna nga ebidensya nga nagpapamatuod ha “sentro nga papel” ni Duterte ha hiluagan ngan sistematiko nga pag-atake ha mga sibilyan ha kablas nga mga komunidad tikang Nobyembre 2011 tubtub Marso 2019.

Komo “indirect co-perpetrator,” signipikante an baratunon ni Duterte ha pagbubug-os ngan pagpapasamwak han brutal nga panmatay, pagbutang ha higtaas nga pusisyon han mga tag-undong han kampanya, paghahatag han mga pahalipay, paghimo han kultura han kawaray pagtahud ngan pagmamando ha pulis ngan militar nga pumatay. Iginlatag nira an mga dokumento ngan testimoniya han mga testigos. Iginpabati liwat nira an mga pamulong ni Duterte diin direktahan niya nga iginmamando an mga pagpatay ha mga “suspek,” nga iginlusot ha mga pahayag nga hira “inato.” Sering nira, mayda bug-os nga plano hi Duterte ngan mga kakunsabo hini nga pumatay han mga sibilyan nga waray kapas nga umato.

Iginpahayag naman han mga abugado han mga biktima an destroso nga igindurot han mga panmatay ha mga biktima ngan ira mga komunidad. Gintagan-duon nira nga kaupod ha sistematiko nga ginpatay mga bata, sukwahi ha ginsering han depensa nga hi Kian delos Santos gud la an menor de edad nga napatay ha gerra kontra druga. Gin-aghat nira an mga huwes nga pamatian an mga biktima ngan tagan hira han higayon nga mabista an kaso ha korte.

Ha luyo nga gapil, utro nga ginkwestyon han abugado ni Duterte an basaranan han mga kaso ngan an otoridad han ICC hini bisan kun nagpagawas na han desisyon an korte kasumpay hini. Igin-insister han depensa ni Duterte nga waray basaranan an mga kaso kontra ha iya tungod kay waray kuno nahitabo nga hiluagan ngan sistematiko nga panmatay. Ginkwestyon niya an mga proseso, ebidensya ngan mismo an mga asoy han mga saksi. Gin-utro niya an argumento nga an mga biktima napatay ha “lehitimo nga operasyon han pulis,” ngan nga an mga napatay “guti la” tanding ha mga gin-aresto. Iginladawan niya an mga berbal nga pahayag ni Duterte ha mga pagpatay komo “pagsosobra la” o hyperbole. Pirit liwat niya nga ginpapagawas nga an pagkakaso ha ICC pan-gigipit la han presente nga rehimen Marcos, bisan kun iginduso an imbestigasyon hadton 2018 pa.

Baton han prosekyutor, an pagkwestyon mismo han depensa ha interpretasyon han mga ebidensya ngan asoy han mga testigos dako nga hinungdan na kun kay ano nga kinahanglan himuon an pagbista. Hustisya an guliat han mga biktima. Panawagan nira nga bistahon ngan pagbatunon hi Duterte ha iya mga krimen.

Maiha na nga ginhuhulat han katawhan Pilipino an pagbista para ha kumpirmasyon han mga kaso. Ha pag-abre han pagbista, gatus-gatos nga Pilipino an nagmartsa ha The Hague agud ipanawagan ha ICC nga bistahon hi Duterte ngan patukan hiya han tuang ha iya mga krimen. Kaupod nira an pira ha mga pamilya han mga biktima ngan ira mga abugado.

Ha Pilipinas, nagkamayda han mga paggios ngan duruyog nga pagkulaw han iba pa nga mga pamilya ngan ira mga tagasuporta ha livestream han pagbista. Nagkamayda hin kapareho nga durungan nga pagkulaw ha Cebu. Basar ha makusog nga presentasyon han kaso han prosekyusyon ngan maluya nga kontra-argumento han depensa, natapod an mga pamilya nga madadayon ha pagbista an kaso. Igagawas han Pre-Trial Chamber 1 an desisyon hini 60 kaadlaw kahuman an pagbista, o durho nga parte han Abril.