Naatubang yana an masa nga Bikolnon ha wala-tuo nga pandambong ngan panlulupot han tuna han mga lokal nga burukrata kapitalista, agaron maytuna ngan langyaw nga korporasyon para ha ekoturismo, pagmimina, renewable energy ngan kumbersyon han tuna. Tungod hini, yukut-yukot nga parag-uma ngan parupangisda an naatubang ha hulga han pagpapalayas ngan panlulupot han pakabuhi ha bug-os nga rehiyon.

Gamit an pusisyon ha lokal nga gubyerno ngan pondo han katawhan, madagmit nga naghakin han tuna, negosyo, ngan rekurso an mga burukrata kapitalista, nga mga agaron maytuna liwat sugad han mga pamilya han Escudero, Hamor, Co, Salceda, Villafuerte, Alsua, Mitra, Cua ngan Kho. Dabi gihap hira ha mga maanomaliya nga proyekto ha imprastraktura ha ira nalulupgupan ngan iba pa nga rehiyon, pinaagi han pananag-iya o pakikigsosyo ha mga kompaniya ha konstruksyon.

Ginpasamwak, ginpahiluag ngan ginpadagmit an kumbersyon han pan-agrikultura nga tuna ngadto ha residensyal, komersyal, ngan industriyal nga gamit agud pagawason nga nauswag an rehiyon. Nagdamo liwat an mga resort nga pananag-iya o ginpopondohan han mga lokal nga burukrata. Ha ngaran han ekoturismo ngan mga proyekto nga renewable energy, igintatanyag nira an natural nga karikuhan han Bicol ha mga langyaw ngan kumprador burgesya.

Nahihimo an mga panlulupot han tuna ha Bicol ha bulig han mga ahensya han gubyerno sugad han Department of Agrarian Reform, Department of Environment and Natural Resources. Department of Agriculture ngan mga lokal nga gubyerno, samtang ginpoprotehiran an mga operasyon ngan proyekto han militar ngan pulis.

Panlulupot han tuna han mga parag-uma

Diri mamenos ha 11 nga kompaniya an mayda operasyon nga mina ha Camarines Norte. Kalakip hini an Mt. Labo Exploration and Development Corp. (MLEDC) ngan Galeo Equipment Corp. An MLEDC nagmimina han tanso ngan bulawan ha 3,482 kaektarya ha Labo ngan mayda bag-o nga aplikasyon para ha 2,980 kaektarya ha Mt. Labo, nga nalupgop ha watershed han prubinsya. An kompaniya pananag-iya han SRM Gold In (40% subsidiaryo han RTG Mining Inc, kompaniya nga nakabase ha Australia), ngan han TVI Resources Dev. Phils. Inc. (60% hini kontrolado han TVI Pacific Inc., kompaniya nga nakabase ha Canada ngan 40% han Prime Resource Holding Inc. han pamilya nga Villar).

Ha Camarines Sur, gatus-gatos nga parag-uma an mapapalayas tungod ha pag-aangkon han Wanderlust Land Development Corp. ni Luis Raymund Villafuerte, gubernador han prubinsya, ha 1,014 kaektarya nga tuna ha Barangay San Ramon ngan Salvacion ha bungto han Siruma. Samtang, ha Bula, 200 nga residente han Barangay Fabrica ngan Pawili an namamangpangan nga mapalayas tungod ha agaway ha tuna giutan ni Conrado Colarina han Ruby Shelters Builders and Development Corporation ngan han pamilya nga Tan, ngaduha mga diri lehitimo nga residente ha lugar.

Ha Masbate, nagpapadayon an operasyon han mina han Filminera Resources Corp. (gintig-ob nga negosyo han B2Gold Corp. nga tikang ha Canada ngan Zoom Mineral Holdings) ha Aroroy. Ginpapahiluag pa ini ha 1,755 kaektarya nga kabubkiran ha bungto han Mobo, Milagros ngan Uson. Ginpapailarum ha balaud militar an mga komunidad ha palibot han minahan agud pugngan an pag-ato han mga residente.

Hadton 2023, ginpalayas ni Gubernador Antonio Kho an 94 nga pamilya han parag-uma ha mga barangay han Cabungahan, Calapayan ngan Villaluna ha bungto han Cawayan ngan gin-angkon an mga katunaan ha Pio V. Corpuz, Placer, ngan Cataingan para ha iya interes ha rantso, ekoturismo, ngan pagmimina.

Masobra 21, 000 nga residente liwat an mapapalayas tungod ha plano nga Masbate International Tourism and Economic Zone han Empark Land Development Inc ha mga bungto han Dimasalang ngan Palanas.

Ha Albay, ginkudalan ngan gin-angkon han Sunwest Corp han pamilya Co an katunaan ha ubos han Mayon Volcano, samtang gatus-gatos nga parupanguha han alimango ngan parupangisda an naapektuhan an panginabuhi tungod ha coastal road project ngan reklamasyon ha bungto han Gubat ngan Sorsogon.

Mapanhibang nga proyekto nga renewable energy

Tikang 2022, nahilista an diri mamenos ha 77 nga proyekto nga renewable energy (solar, wind ngan geothermal) an nakaplano ngan igintitindog yana ha bug-os nga rehiyon. Pinakadamo an ha Camarines Sur nga mayda 27 nga proyekto, kasunod an Camarines Norte nga mayda 21. Pira ha iginrarakudako ngan pinakamapanhibang ha panginabuhi han katawhan nga Bikolnon an duha nga offshore windfarm ha San Miguel Bay ha Camarines Sur, nga pananag-iya han Copenhagen Infrastructure New Market Fund Corp. (kompaniya nga nakabase ha Denmark) ngan ACEN Corp. han Ayala Group; ngan han Nexif Ratch Energy (kompaniya nga nakabase ha Singapore ngan Thailand). Gintatantiya nga aada ha 5,000 tubtub 6,000 nga parupangisda an mawawarayan han pakabuhian tungod han proyekto.

Pira ha mga proyekto ha rehiyon pananag-iya han mga kumprador burgesya nga mga Sy, Villar, Consunji, Aboitiz, Ang ngan Lopez, samtang an pira ha mga kompaniya nakabase ha China, Israel, Singapore, Thailand, Denmark ngan Australia.